Meerlingen delen een unieke en onverbreekbare band, maar op basisscholen heerst vaak nog onduidelijkheid en wordt er snel besloten om hen in verschillende groepen te plaatsen zonder te checken wat de behoeftes zijn van de kinderen. De scheiding zou namelijk beter zijn voor de ontwikkeling. Kinderpsychologe Coks Feenstra vertelt waarom dat juist niet moet gebeuren. ‘Kennis bij scholen zou de basis vormen voor een oplossing van de problemen.’ 

Met haar koffer komt ze glimlachend het Café onder Tivoli Vredenburg in Utrecht binnen gelopen. We geven elkaar een hand, bestellen allebei een koffietje en beginnen ons gesprek. Coks Feenstra heeft vele jaren ervaring als psycholoog en zet zich al meer dan veertig jaar in voor het welzijn en geluk van kinderen, met een specialisatie in tweelingen en drielingen. Tranen ontstaan in haar ogen wanneer er gevraagd wordt waar haar belangstelling voor twee- en drielingen vandaan komt. ‘Ik heb altijd een sterk idee gehad dat, ookal ben ik alleen geboren, ik er zelf één ben van een tweeling.’ Er ontstaat een stilte. ‘Daarom is dit echt een onderwerp wat mijn hart heeft, en vind ik dat er op scholen meer kennis over moet komen.’ 

Scheiden.

Uit onderzoek van Tully (2004) is gebleken dat niet-gescheiden tweelingen zich in de eerste schooljaren gemiddeld genomen beter ontwikkelen op emotioneel en cognitief vlak dan gescheiden tweelingen. Coks herkent de uitkomsten van dit onderzoek in haar omgeving. ‘Je scheidt iets wat normaal gesproken samen is.’ Het moment van scheiding, zoals bij de overgang naar de basisschool, kan een grote psychologische impact hebben op meerlingen. Jongere meerlingen hebben hier vaak meer moeite mee omdat ze het niet begrijpen en het gevoel hebben dat er iets mis is. ‘Hoe jonger, hoe schadelijker,’ laat de psychologe weten. Ze wijst erop dat scheiding rond die leeftijd soms negatieve gevolgen kan hebben, zoals leerproblemen, gedragsproblemen en emotionele problemen.

Volgens Coks is het niet nodig om de kinderen na vier jaar abrupt te scheiden, maar om juist in gesprek te gaan over de behoeftes. ‘Jongens meerlingen worden door een abrupte scheiding een stuk rebelser en krijgen veel driftbuien, meisjes worden een stuk stiller.’ Tussen een eeneiige en meer-eiige meerling zit ook nog een verschil wat betreft het gedrag en emotionele band. ‘Meer-eiige meerlingen doen er ongeveer een jaar over om de scheiding tussen hen te verwerken. Voor eeneiige kan het in sommige gevallen wel hun hele leven duren.’ 

Ze vertelt een verhaal van twee meisjes, ééneiige tweelingen, die gedurende hun hele leven worstelden met de gevolgen van een gedwongen scheiding op jonge leeftijd. Ze zochten hun hele leven naar een vervanging bij anderen voor de band die ze verloren hadden en konden nooit echt herstellen van de scheiding. Dit benadrukt het belang van het begrijpen van de unieke behoeften van tweelingen en het voorkomen van onnodige scheidingen. Daarom is het volgens Coks zo van belang om scholen en ouders te informeren over dit onderwerp om dergelijke problemen te voorkomen. Hoewel hier op de Pedagogische Academie voor basisonderwijs (Pabo) helemaal geen les over gegeven wordt. 

Scholen

‘Scholen moeten zich laten informeren en het gesprek met de meerlingen aangaan.’ Daar is de psychologe heel stellig in. Aankomende februari is het voor het eerst dat er een cursus komt voor scholen. Dat zal gebeuren via het platform E-wise. Zij bieden online nascholing voor onderwijsprofessionals in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. ‘Ook probeer ik veel in schoolbladen te schrijven, zodat daardoor ook meer kennis bij de juffen en meesters terecht komt.’ Ze heeft zelfs geprobeerd om het in het curriculum van de pabo te krijgen, maar kreeg als reactie dat daar geen ruimte voor is en dat het niet als belangrijk genoeg wordt beschouwd. ‘Wat ik echt absurd vind,’ merkt ze op, ‘want er zijn zoveel meerlingen, en er wordt ook lesgegeven over bijvoorbeeld omgang met kinderen die te maken hebben met ADHD of hoog gevoeligheid.’

Het onderzoek ‘The effect of classroom environment on problem behaviors: a twin study’ (DiLalla & Mullineaux, 2008) onderzocht of tweelingen die qua gedrag op vergelijkbare manieren werden beoordeeld door hun ouders, ook op dezelfde manier werden beoordeeld door hun leraren, afhankelijk van of ze samen of apart in de klas zaten. Ze wilden zien of de klasomgeving een belangrijke factor was bij het verklaren van de verschillen in probleemgedrag bij tweelingen op school. De resultaten van dit onderzoek toonden aan dat tweelingen die samen in dezelfde klas zaten, vergelijkbaarder gedrag vertoonden volgens hun leraren dan tweelingen die in verschillende klassen werden geplaatst. Dit betekent dat de klasomgeving een belangrijke rol speelt bij het voorspellen van gedragsverschillen tussen tweelingen op school. Bovendien merkten ouders minder probleemgedrag op bij tweelingen die in dezelfde klas zaten dan bij tweelingen in verschillende klassen. ‘Wanneer ik met scholen praat verwijs ik ze dan ook altijd naar dit onderzoek. De meeste hebben op dat moment ook wel door dat het echt niet werkt om de meerlingen te scheiden van elkaar.’

‘Houd ze samen, tenzij’

Het komt ook wel eens voor dat Coks juist het advies geeft om de meerlingen wel te scheiden. ‘Dat is vaker bij de verschillende geslachten.’ Dit omdat je vaak ziet dat het meisje gaat moederen over de jongen. Ook komt de psychologe met een voorbeeld van een jongens tweeling die bij elkaar in de klas zitten. ‘Het is eigenlijk wel een grappig verhaal. Ze waren al samen begonnen in de eerste groep, maar gedroegen zich infantiel en werkten niet goed samen. Opmerkelijk genoeg, als de ene ziek was, werd de andere plotseling een modelstudent. Hij werkte efficiënter en communiceerden meer. Hetzelfde gebeurde als de andere ziek was. Dus besloten we uiteindelijk om ze te scheiden, en dat bleek een goede zet te zijn.’ 

Er is geen one-size-fits-all antwoord, aangezien de behoeften van tweelingen kunnen variëren, maar het is belangrijk om naar individuele omstandigheden te kijken en de beslissingen te baseren op wat het beste is voor de kinderen. ‘Wanneer ze bijvoorbeeld naar de middelbare school gaan kun je in gesprek gaan en overleggen wat zij zelf willen.’ Coks verteld dat wanneer de meerlingen rond de achttien jaar zijn, de meeste niet altijd meer als meerling gezien willen worden. Dit is te vergelijken met het losmakingsproces tussen kind en ouder. Ondanks dat zal die band altijd onverbreekbaar zijn.

Advies

Concluderend is het sterke advies van Coks Feenstra om de meerlingen gewoon samen te plaatsen. ‘Het samen zijn is niet een belemmering van hun identiteit, maar het is juist sterk bewezen dat het alleen maar goed is voor hen.’ Wanneer het samen in de klas toch niet goed gaat, is er de optie om een gesprek aan te gaan met de meerlingen. Ze vindt het erg jammer dat er na al die jaren en al die onderzoeken nog steeds zo weinig kennis over is bij betrokkenen. De psychologe roept basisscholen en lerarenopleidingen op om meer kennis te vergaren en te onderwijzen over dit specifieke onderwerp. Met als doel de situatie te verbeteren en de unieke behoeften van meerlingen beter te begrijpen en te ondersteunen. Haar passie en vastberadenheid om deze boodschap te verspreiden komt duidelijk naar voren en benadrukt het belang van haar werk in het welzijn van tweelingen en drielingen op scholen.