Het Mediapark stroomt vol. Waar normaal alleen de wind door lege paden waait, zijn er nu genoeg stemmen die over elkaar heen roepen. De zachte zonnestralen belanden op de borden die boven de mensen uitsteken. Koude rillingen slaan om in een warm gevoel van verbondenheid wanneer de klok zowel letterlijk als figuurlijk vijf voor twaalf slaat. Er wordt gedemonstreerd door velen mensen met bezorgde blikken op het gezicht. Ieder met hetzelfde doel; bescherm de publieke omroep.
Tussen de zwerm van naar boven stekende kartonnen borden en gejoelde geluiden staat de zeventienjarige Floor. Ook uit haar mond komt een luidkeels geluid. “Actie, actie, actie”, roept ze terwijl haar zwarte jas wappert in de wind. Haar handen staan stevig om het stuk karton boven haar hoofd geklemd. ‘RED DE NPO’ staat geschreven in zwarte, haastige letters. Terwijl door een microfoon wordt gesproken kan Floor alleen maar denken aan de studiogangen waar ze hopelijk ooit zal gaan werken na het afstuderen als media producer. De geur van kabels, oude koffiemokken en studioverlichting. De stilte vlak voor een opname. geen echte stilte, maar zo’n geladen soort, vol spanning en hoop. Dat is wat ze wil. Niet met borden zwaaien, niet met honderden anderen in de kou staan. Maar vandaag móét ze hier zijn. Met de blik van iemand die hier ooit wil werken. Als die kans er straks nog is.
Het Nederlandse Kabinet heeft uitgeroepen te willen bezuinigen op de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Hoewel minister Eppo Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zijn beleidsplannen nog niet heeft gepresenteerd, staat één ding al vast: de NPO zal vanaf 2027 een bezuiniging van 156 miljoen euro moeten doorvoeren. De NPO bestaat uit dertien verschillende omroepen. AvroTros, BNNVARA, EO, Human, KRO-NCRV, MAX, VPRO, NOS, NTR, WNL, POWned, ON! en Zwart. Gezamenlijk produceren zij een groot aantal programma’s voor tv, radio en online platforms. Volgens BNNVARA is het geen toeval dat landen met een sterke publieke omroep, zoals Noorwegen, Denemarken en (nog) Nederland, ook hoog scoren op persvrijheid. Autoritaire leiders weten: wie de democratie wil ondermijnen, begint bij de pers. Dat zagen we al in landen als Hongarije, Polen en de VS. In Nederland is het nog niet zo ver, maar zo’n forse bezuiniging raakt de publieke omroep volgens hen hard.
“Hallo NPO, Goodbye bezuinigingen.” Roept Joris Linssen, die presentator is van het programma ‘Hello, Goodbye’ van KRO-NCRV. Hij is de eerste die het woord neemt. Het geluid van zijn roep weergalmt over het plein. De menigte, een verzameling van honderden stemmen, neemt zijn woorden over, roepend en juichend. “Hallo NPO, goodbye bezuinigingen!” Stevig drukt de presentator de microfoon in zijn handpalm. “De NPO fungeert als waakhond voor de democratie en wordt nu aangevallen”, is wat hij in zijn speech benoemt. Floor leunt iets naar voren, om de woorden meer tot haar te laten komen. De woorden van Joris snijden dwars door de ruis van de menigte heen. Zijn stem klinkt anders dan op tv, denkt ze.
Tussen de menigte beweegt een man heen en weer. Zijn grijze haren worden platgedrukt tegen de grote camera die hij op zijn schouder draagt. Zijn gezicht is gefocust, maar er ligt een zekere vermoeidheid in zijn ogen. Het is duidelijk dat hij al een lange tijd in dit vak zit. Zijn naam is Bart. In een vorig leven, zo noemt hij het zelf, werkte hij bij de publieke omroep. Zijn gefocuste blik slaat om naar een bezorgde. “Als deze bezuinigingen doorgaan”, zegt hij met een zachte, maar bezorgde stem, “dan zullen er veel mensen verdwijnen. We kunnen niet zomaar alles schrappen, mensen verliezen hun baan, hun levensonderhoud. Dit raakt de fundamenten van ons werk.” Zijn blik glijdt over de mensenmassa alsof hij er de gevolgen al van in ziet. Nu werkt hij als freelancer, hier en daar wat klussen, soms voor kleinere producties, soms voor zichzelf. De camera is nog hetzelfde, zijn liefde voor het vak ook. De bezorgdheid is alleen toegenomen.
“Handen af van de publieke omroep! Bescherm de democratie! Bescherm de publieke omroep!” klinkt er weer door de microfoon. Tom van t einde van AvroTros is nu aan de beurt. Floor voelt de energie van de menigte opwellen, maar ze merkt iets anders. Ze kijkt om zich heen, haar ogen glijden over de mensen die zich rond haar verzameld hebben. Er is herkenning. Haar favoriete mediafiguren, de mensen die ze altijd op televisie heeft gezien, lopen langs haar. Deze mensen stonden altijd aan de andere kant van het scherm. En nu? Nu staan ze naast haar, samen strijdbaar, samen hoopvol voor de toekomst.
Haar ogen dwalen verder. Ze ziet borden met verschillende teksten: ‘Zapp ons niet weg’, ‘Wat een poppenkast’, ‘Eppo Bruins, minister van censuur’. De borden met diezelfde man als hoofdpersoon nemen de overhand. Floor haar mondhoeken krullen even omhoog. Er schuilt een soort zwartgallige humor in de manieren waarop mensen hun frustratie uiten. Het is de enige manier waarop ze zich kunnen verzetten, de enige manier waarop ze gehoord kunnen worden. Niet ver van het podium staat een jonge studente met een dikke sjaal strak om haar hals gewikkeld. In haar handen houdt ze een kartonnen bord, versierd met kindertekeningen en grote letters: “Mijn zusjes verdienen ook het Klokhuis.” Haar naam is Samira. Met passie kijkt ze voor zich uit. Terwijl ze haar blik op het podium richt, zegt ze: “Ik ben zelf opgegroeid met het Klokhuis. Daardoor leerde ik op jonge leeftijd al dingen begrijpen die op school pas veel later kwamen. Mijn twee kleine zusjes kijken er nu ook elke dag naar. Ze lachen, leren, stellen vragen. Het is een van de weinige dingen die echt leuk én leerzaam is voor ze.” Ze pauzeert even om haar handen steviger om het bord te klemmen. “Als zo’n programma straks verdwijnt door die bezuinigingen, verliezen ze iets waar ik zélf mee gevormd ben. Dat kan ik gewoon niet laten gebeuren.”
De menigte zwelt aan. De geluiden, het gejoel, het geroep, het is bijna te veel om te bevatten. Het lijkt alsof de lucht zelf trilt van de spanning. Floor voelt hoe haar handen beginnen te zweten, maar ze houdt het bord stevig vast. Een harde klap klinkt in de verte, als een doffe echo die de lucht verscheurt. Floor schrikt even, haar hart slaat een slag over. “Ik dacht even dat het een bom was,” zegt ze zacht tegen de persoon naast haar, haar stem nog trillerig van de plotselinge schrik. Maar de stilte die volgt is kort, een fractie van een seconde, voordat de menigte haar geluid weer hervindt. Dan is het de beurt aan Nora Akachar van de NTR, die de boodschap van solidariteit versterkt. Haar stem is zacht, maar vastbesloten. Ze herinnert iedereen eraan hoe belangrijk de NPO is voor de diversiteit van stemmen in Nederland, voor de vrijheid van pers, en voor de democratie zelf. De menigte juicht, en Floor voelt de kracht van de woorden door haar aderen stromen. Het brengt een lichtelijk hoopvol gevoel bij haar op. De NPO is niet zomaar een zender, het is een symbool van wat Nederland heeft opgebouwd. Een symbool dat, zoals zij nu leert, door velen als vanzelfsprekend wordt beschouwd.
Na de speeches kondigt Joris Linssen aan dat het tijd is om weer aan het werk te gaan. De demonstratie is voorbij. De spanning in de lucht blijft daarentegen nogsteeds voelbaar. Alle media, van de grote landelijke kranten tot de lokale nieuwsreporters, jagen op hun prooi. Alles draait om die ene quote, dat ene zinnetje dat het verhaal compleet maakt. Floor, nog steeds met het bord in haar handen, wordt aangesproken door een verslaggever die haar vraagt waarom ze hier staat. Ze denkt kort na voordat ze haar pleidooi begint. “Omdat ik wil werken in de media. Omdat ik wil dat er mogelijkheden blijven voor mensen zoals ik, studenten die willen bijdragen aan de wereld van televisie. Ik wil straks na mijn afstuderen niet naar een wereld kijken waarin ik geen baan kan vinden”, zegt ze standvastig met hier en daar een kleine verspreking door de bom van emotie. De verslaggever knikt, bedankt haar, en loopt alweer verder, op zoek naar de volgende potentiële ‘quote’ voor hun verslag.
De camera’s stoppen met draaien, de microfoons worden weer op stil gezet. Waar net nog een chaos van geluid en beweging was, stroomt het nu snel leeg. Floor staat daar, brengt haar kartonnen bord naar haar borst. Ze voelt de brandende vraag: zal alles wat ze vandaag heeft gevoeld, alles waarvoor ze hier staat, daadwerkelijk iets opleveren?
Maandag debatteert de Tweede Kamer over de begroting voor de NPO. Floor weet dat het een cruciaal moment zal zijn. Wat gebeurt er als de bezuinigingen doorgevoerd worden? Wat blijft er over van de publieke omroep? Wat blijft er over van haar toekomst? Ze kijkt naar de menigte om haar heen, de gezichten van mensen die hetzelfde verlangen hebben, dezelfde angst voelen. En voor het eerst voelt ze een sprankje hoop. Misschien, misschien zal het wat opleveren. Misschien zal haar stem, de stem van de honderden op het plein en de duizenden online gehoord worden.